دکتر کاوه قرنی زاده / پوکی استخوان / علائم پوکی استخوان
۸ دقیقه

علائم پوکی استخوان

آنچه می خوانید...

علائم پوکی استخوان

پوکی استخوان نوعی بیماری اسکلتی می باشد که در آن مقاومت استخوان ها کاهش پیدا کرده و احتمال شکستگی وجود دارد.  این اختلال اسکلت بدن باعث تحلیل رفتن استخوان ها و شکستگی های متعدد درآن ها می شود. این بیماری بیشتر در بین خانم ها مشاهده می شود.  استخوان در حالت نرمال شامل پروتئین، کلاژن و کلسیم می شود که همگی باعث استحکام استخوان ها می شود.طبق نظر پزشکان این بیماری در اثر کمبود کلسیم و ویتامین D در بدن اتفاق می افتد.  استخوان هایی که دچار بیماری پوکی استخوان می شود با کوچکترین آسیب دیدگی می شکنند، آسیب دیدگی ها که در حالت عادی باعث شکستگی نمی شدند. شکستگی هم می تواند به صورت ترک (مثل شکستگی لگن) باشد هم شکستگی خرد و له شده (مانند شکستگی فشاری ستون فقرات) می شود. ستون فقرات، لگن و مچ دست شایع ترین نواحی بدن هستند که که در اثر پوکی دچار شکستگی می شوند. اگر چه شکستگی استخوان ناشی از پوکی استخوان تقریبا در هر استخوانی ممکن است بوجود بیاید. در این بیماری به دلیل فشره شدن مهره ها در حین شکستگی منجر به کیفوز(قوزپیرقوز )پیشرونده ستون مهره ها می شود.

علل پوکی استخوان

  1. شیوع پوکی استخوان در خانم ها بیشتر از آقایان می باشد.
  2. افرادی که دارای اندام ظریف و کوچک هستند بیشتر در معرض پوکی استخوان هستند.
  3. سابقه این بیماری در اعضای خانواده
  4. سابقه شکستگی استخوان در سنین بزرگسالی
  5. نوشیدن زیاد مشروبات الکلی
  6. عدم تحرک و فعالیت ورزشی
  7. مصرف مواد غذایی بدون کلسیم
  8. کشیدن سیگار
  9. عدم جذب درست مواد غذایی در اثر برخی بیماری نظیر سلیاک
  10. کاهش میزان هورمون تستوسترون در مردان
  11. عوارض ناشی از روش درمانی از جمله شیمی درمانی که باعث رسیدن به یائسگی در زود هنگام می شود.
  12. پوکی استخوان در اثرکاهش میزان استروژن که معمولا در بیماران امنوره دیده می شود می شود. این بیماری بیشتر در بین خانم هایی که ورزش های سنگین کرده و چربی بدن آنها کاهش می یابد.

علائم

همان گونه که گفته شد این بیماری در سنین بالا نشانه های خود را نشان می دهد . ممکن است فرایند پوکی استخوان و کاهش تراکم استخوان ها از سنین پایین تر آغاز شود اما معمولا افراد زمانی متوجه این بیماری می شوند که دچار شکستگی در یکی از استخوان های خود می شوند. و این مسئله درست زمانی رخ می دهد که بیماری کاملا پیشرفت کرده و تراکم استخوان ها را بسیار کاهش داده است. این شکستگی های استخوانی که باعث مشخص شدن وجود پوکی استخوان در فرد می شود معمولا به خاطر ضربات سخت و سنگین رخ نمی دهد بلکه به خاطر فشار یا ضربه های معمولی که در حالت عادی مشکلی ایجاد نمی کنند رخ می دهند. به طوری که گاهی کوچکترین فشار ها مثل خم شدن یا بلند کردن یک جسم و یا حتی عطسه کردن علت شکستگی استخوان است. به طور کلی پوکی استخوان یک بیماری خاموش است و تا مرحله پیشرفت بیماری علائمی ندارد. در برخی موارد احساس درد های مبهم و یا درد های ناگهانی در استخوان ها نیز می تواند نشان دهنده پوکی استخوان باشد.

طبق تحقیقات انجام شده در سال 1390 حدود 34 درصد از مردم ایران به پوکی استخوان مبتلا بوده اند. که این آمار با توجه به شرایط جامعه رو به پیشرفت است و احتمالا تا سال 1400 تعداد بیشتری از افراد جامعه با این بیماری موجه شده اند.

تعویض مفصل لگن و پوکی استخوان

تراکم استخوان

به طور معمول میزان تراکم بافت استخوان ها تا سن 25 سالگی رو به رشد و افزایش است . به طوری که در سن 25 سالگی تراکم استخوان ها در بالاترین حد خود قرار دارد. از آن پس به تدریج از تراکم آن کاسته می شود. تا حدود 30 تا 35 سالگی فرصت دارید تا کلسیم کافی برای ساخت و ترمیم استخوان ها را دریافت کنید. کلسیم و ویتامین دی از عناصر لازم برای ساخت استخوان هستند که از این سن به بعد جذب آن ها کاهش می یابد. کلسیم در شیر و لبنیات و سبزیجات با رنگ سبز وجود دارد .

علاوه بر کلسیم عوامل دیگری نیز وجود دارند که می توانند باعث کاهش تراکم استخوان ها شوند. از جمله آن ها هورمون ها هستند. برخی هورمون ها مثل هورمون های تیروئیدی، هورمون استروژن در زنان و اندروژن در مردان نیز می تواند بر میزان تراکم استخوان ها موثر باشند.کمبود استروژن که معمولا در دوران یائسگی در زنان رخ می دهد  میتواند میزان ساخت سلول های جدید و باز جذب سلول های قبلی را کاهش دهد. این مسئله استخوان ها را شکننده کرده و تعادل را از بین می برند.

برای تشخیص پوکی استخوان بهترین راه بررسی میزان تراکم استخوان است و عکس های رادیوگرافی معمولا نمی توانند در تشخیص قطعی موثر باشند.

آیا پوکی استخوان در کودکان درمان میشود؟برای خواندن پاسخ این سوال کلیک کنید.

درمان پوکی استخوان

بهترین راه درمان همه بیماری ها پیشگیری از آن هاست. پزشک با بررسی میزان تراکم استخوان و سابقه خانوادگی فرد میزان کاهش تراکم استخوان را در سال های بعدی پیش بینی می کند و با توجه به آن درمان هایی را برای کاهش میزان تحلیل استخوان ها انجام می دهد. اما در مراحل پیشرفته تر بیماری دیگر نمی توان از این روش ها استفاده کرد و روش های جدیدی مثل دارو درمانی و هورمون درمانی انجام می شود. در دارودرمانی دارو هایی نظیر آلندرونات،زولدرونیک اسید، ایباندرونات و … تجویز می شود.

در هورمون درمانی با کمک تزریق هورمون هایی که باعث حفظ تراکم استخوان می شوند جلوی پیشروی بیماری را می گیرند. هورمون درمانی میتواند شامل تزریق هورمون استروژن در زنان و تزریق هورمون تستوسترون در مردان باشد. برخی دارو ها نیز وجود دارند که مشابه هورمون ها عمل می کنند . از این طریق باعث حفظ تراکم استخوان می شوند.

یکی از روش ها برای کاهش میزان درد و علائم پوکی استخوان مغناطیس درمانی است. در مغناطیس درمانی با کمک فرکانس های پایین، حساسیت نسبت به هورمون پاراتیروئید را افرایش می دهند و سرعت تشکیل استخوان های جدید را می افزایند.

می توانید در رابطه با پیوند استخوان بخوانید.

چه کار کنیم تا پوکی استخوان نگیریم

کمبود و کاهش تراکم بافت استخوانی دلیل اصلی ایجاد پوکی استخوان است . پس با انجام یک سری از فعالیت ها می توان مانع تحلیل بافت استخوانی شد. مهم ترین اقداماتی که میتوان در رابطه با افزایش تراکم استخوان کرد اصلاح تغذیه و سبک زندگی است. مهم ترین منابع کلسیم شیر و لبنیات هستند . پس با قرار دادن آن ها در رژیم غذایی روزانه خود می توان میزان زیادی از کلسیم مورد نیاز برای ساخت سلول های استخوانی را تامین کرد. همچنین مصرف سبزیجات تازه با برگ های سبز نیز از منابع مهم تامین این دسته از مواد هستند.همچنین کلسیم می تواند از لوبیا و بروکلی ،میوه ها و غلات نیز جذب بدن شود.

نور خورشید نیز از مهم ترین منابع ویتامین دی می باشد و قرار گیری در معرض آفتاب به مدت ده دقیقه در روز می تواند در جذب کلسیم مورد نیاز موثر باشد.

مصرف برخی مواد می تواند در جذب مواد مغذی اختلال ایجاد کند. الکل و دخانیات مثل سیگار از این دسته از مواد می باشند. مصرف این موارد علاوه بر همه زیان هایی که برای بدن دارد به مرور زمان احتمال ابتلا به پوکی استخوان را هم بالا می برد و در بسیاری از فرایند های بدن اخلال ایجاد می کند. اگر تا بحال به مصرف این دسته از مواد می پرداختید ، برای پیشگیری از خطر پوکی استخوان لازم است تا مصرف خود را به حداقل برسانید و چه بهتر اگر مصرف الکل و دخانیات را ترک کنید.

برای شناخت بهترین متخصص ارتوپدی کلیک کنید.

ورزش و تحرک بدنی

کیست که نداند ورزش کردن تا چه حد برای سلامتی لازم و مفید است؟ ورزش کردن و داشتن فعالیت بدنی می تواند از ابتلا به پوکی استخوان نیز جلو گیری کند. تا جایی که یکی از روش های جلوگیری از پیشرفت بیماری پوکی استخوان انجام حرکات اصلاحی و فعالیت بدنی است. ورزش کردن یا پیاده روی سریع 4 روز در هفته و به مدت نیم ساعت اثر بخش است و میتواند در بلند مدت از کاهش تراکم استخوان جلوگیری کند. به طور کلی افزایش قدرت و استقامت عضلات به میزان زیادی می تواند به جلوگیری از پوکی استخوان بیانجامد. به خصوص تقویت عضلات لگن ،پاها،بازو و شانه ها.

حفظ وزن در محدوده طبیعی بسیار حائز اهمیت است.چرا که اضافه وزن و کمبود وزن هر دو از عوامل ایجاد پوکی استخوان هستند. نکته ای که وجود دارد این است که پوکی استخوان به میزان بیشتری در افراد سبک وزن و لاغر شایع است. تحمل وزن باعث افزایش تراکم استخوان شده و در کاهش احتمال پوکی استخوان موثر است.

پس برای پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان ، شیر و لبنیات مصرف کنید، نوشابه و نوشیدنی های گاز دار را محدود کنید، مصرف سبزیجات ونور آفتاب را فراموش نکنید ، ورزش کنید و از مصرف سیگار الکل و دخانیات بپرهیزید.

برخی از خدمات دکتر قرنی زاده:

در رفتگی لگن در بزرگسالان

در رفتگی مادرزادی لگن

شکستگی لگن

سیاه شدن سر استخوان ران

با تشکر، مدیریت سایت دکتر قرنی زاده، متخصص ارتوپدی

دکتر کاوه قرنی زاده

دکتر کاوه قرنی زاده متخصص ارتوپدی و دارای فلوشیپ های مختلف جراحی زانو و لگن از جمله جراحی مفصل ران از سویس و رتبه اول بورد تخصصی ارتوپدی کشور هستند. ایشان استادیار دانشگاه، دانشیار جراحی ارتوپدی، تیم مفصل ران و لگن، بخش جراحی ارتوپدی، بیمارستان توان بخشی شفا، دانشگاه علوم پزشکی تهران هستند. همچنین عضو انجمن جراحی ارتوپدی ایران می باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.