عقبزدگی زانو فقط یک تغییر ظاهری ساده در فرم پا نیست؛ این وضعیت میتواند آرام و بیصدا روی نحوه راه رفتن، تعادل بدن و حتی سلامت مفاصل دیگر اثر بگذارد. بسیاری از افراد زمانی متوجه این مشکل میشوند که دردهای مبهم زانو، خستگی زودرس پاها یا حالت غیرطبیعی ایستادن به سراغشان آمده است. در مورد کودکان، این نگرانی دوچندان میشود؛ چون آینده حرکتی آنها در میان است. خبر امیدوارکننده این است که عقبزدگی زانو در صورت تشخیص بهموقع، قابل کنترل و درمان است. در ادامه، با انواع این ناهنجاری، سنین شایع، روشهای درمان و راههای پیشگیری و درمان آن آشنا میشوید؛ اطلاعاتی که میتواند مسیر تصمیمگیری و بهبود شما و فرزندتان را کاملا تغییر دهد.
منظور از عقب زدگی زانو یا هایپز اکستنشن چیست؟
عقب زدگی زانو هاکه شامل عقب بودن غیر طبیعی زانو ها می گردد، هایپر اکستنشن زانو نیز نامیده می شود. در این حالت فشار بیشتری به زانو ها وارد شده و احتمال زانو درد و بیماری های مفصلی افزایش میابد. عقب زدگی زانو ها که اتساع یا برگشت زانو نیز نامیده می شود، بیشتر در زنان مشاهده می شود. همچنین احتمال ایجاد آن در ورزشکاران نیز وجود دارد.
عقب زدگی زانو باعث بروز عوارضی در بدن فرد می شود، شایع ترین این عوارض به ترتیب زیرند:
- ایجاد درد در ناحیه زانو
- افتادگی لگن
- بروز آرتروز زودرس
- افزایش آسیب پذیری زانو
- ایجد ظاهر و حالت ناخوشایند
- تغییر حالت راستای ستون مهره ها
عقب زدگی زانو باعث بروز عوارضی در بدن فرد می شود، شایع ترین این عوارض به ترتیب زیرند:
- ایجاد درد در ناحیه زانو
- افتادگی لگن
- بروز آرتروز زودرس
- افزایش آسیب پذیری زانو
- ایجد ظاهر و حالت ناخوشایند
- تغییر حالت راستای ستون مهره ها
دلایل عقب رفتگی و بدشکل شدن زانو
دن ( پروپریسپشن)، نبود تناسب بین اندام های تحتانی، اختلالات عضلانی، محدودیت انعطاف عضله ها و بسیاری دیگر از مشکلات عضله ای و ماهیچه ای باعث عقب زدگی زانو می شوند.
همچنین آسیب دیدگی زانو و یا سستی طبیعی رباط ها در این بخش نیز می تواند به عقب زدگی زانو منجر شود. قرار گیری نادرست مفصل مچ و یا اختلاف در طول اندام های تحتانی نیز از عوال ایجاد کننده عقب زدگی زانو است. بی ثباتی مفصل زانو و بد جوش خوردن استخوان های اطراف انو نیز باعث افزایش احتمال عقب زدگی زانو می شود.تعویض مفصل زانو یکی از جراحی های متداول زانو است.
علائم ناشی از وجود عقب زدگی زانو
عقب زدگی زانو در ابتدا باعث درد زانو و احساس کشیدگی در هنگام انجام فعالیت های بدنی می شود. همینطور احساس فشار شدید در ناحیه جلوی زانو از علائم عقب رفتگی زانو است. به طورکلی از مهمترین علائم اتساع یا برگشت زانو می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد
- تورم
- مشکل در حرکت دادن زانو و کاهش دامنه حرکتی
- بی ثباتی یا احساس اینکه زانوی شما ضعیف تر از حد معمول است
- کبودی یا تغییر رنگ
اگر در حین آسیب دیدگی صدایی در داخل زانوی خود شنیدید یا احساس کردید، به احتمال زیاد همراه با عقب زدگی زانو، یکی از رباط های خود را پاره کرده اید. پارگی رباط ها نیز می تواند بسیار دردناک باشد و استفاده از زانوی خود را برای شما سخت یا غیرممکن کند.
عقب زدگی زانو در چه سنی شایعتر است؟
عقبزدگی زانو میتواند در هر سنی دیده شود، اما شیوع آن در دو گروه بیشتر است: کودکان در سن رشد به دلیل شلی رباطها و الگوهای حرکتی ناپایدار، و بزرگسالان بهویژه در سنین میانسالی و سالمندی به علت آسیبهای قدیمی، ضعف عضلات و تغییرات فرسایشی مفصل زانو. افزایش سن و کاهش کنترل عضلانی میتواند شدت این ناهنجاری را بیشتر کند.
انواع عقب زدگی زانو در کودکان و بزرگسالان
عقبزدگی زانو دلایل و شکلهای متفاوتی دارد و شناخت نوع آن، پایه انتخاب درمان مناسب است. قبل از هر اقدامی باید مشخص شود این وضعیت در چه سنی و به چه علتی ایجاد شده است؛
عقبزدگی زانو در کودکان
در کودکان، عقبزدگی زانو در اکثریت موارد به شلی رباطها، ضعف عضلات یا اختلالات رشدی مربوط میشود. در بسیاری از موارد، این حالت در سنین پایین خفیف است و با رشد، تمرینات اصلاحی و نظارت پزشکی قابل کنترل خواهد بود. تشخیص زودهنگام در این سن اهمیت زیادی دارد، چون میتواند از تثبیت ناهنجاری در آینده جلوگیری کند.
عقبزدگی زانو در بزرگسالان
در بزرگسالان، عقبزدگی زانو اغلب اکتسابی است و به عواملی مانند آسیب رباطها، جراحیهای قبلی زانو، آرتروز یا الگوی نادرست راه رفتن مرتبط میشود. در این گروه سنی، این مشکل بیشتر با درد، ناپایداری و محدودیت حرکتی همراه است و معمولاً نیاز به درمان هدفمندتری دارد.
عقب زدگی زانو نیاز به جراحی دارد؟
در اغلب موارد، عقبزدگی زانو بدون جراحی قابل درمان یا کنترل است و جراحی آخرین گزینه محسوب میشود. ابتدا درمانهای محافظهکارانه امتحان میشوند و فقط در صورت عدم پاسخ مناسب، جراحی مطرح خواهد شد.
مواردی که ممکن است جراحی لازم شود:
- عقبزدگی شدید و پیشرونده
- درد مداوم و ناتوانکننده
- ناپایداری شدید مفصل زانو
- عدم پاسخ به فیزیوتراپی و بریس
مراجعه به دکتر کاوه قرنی زاده برای عقب زدگی زانو
دکتر کاوه قرنیزاده با تجربه تخصصی در تشخیص و درمان ناهنجاریهای زانو، درمان عقبزدگی زانو را بهصورت کاملا علمی و فردمحور انجام میدهد. ارزیابی دقیق، انتخاب روش درمانی متناسب با سن و شدت مشکل، همکاری با تیم فیزیوتراپی و پیگیری مستمر بیماران، از ویژگیهای رویکرد درمانی ایشان است. هدف اصلی، بازگرداندن عملکرد طبیعی زانو و جلوگیری از عوارض بلندمدت است.
روش های درمان عقب زدگی زانو
درمان عقبزدگی زانو بسته به شدت مشکل متفاوت است و هدف اصلی، بازگرداندن عملکرد طبیعی مفصل، کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت ناهنجاری است. با توجه به شدت عقبزدگی، بهترین متخصص ارتوپد مناسبترین روش درمانی را انتخاب میکند تا نتیجهای پایدار و موثر حاصل شود.
1- فیزیوتراپی
در فیزیوتراپی هدف اصلی تقویت عضلات چهارسر ران و حفظ تعادل عضلانی است. پزشک علاوه بر آموزش روش صحیح راه رفتن، تکنیکهای اصلاح الگوی حرکتی و تمرینات اختصاصی برای بهبود کنترل زانو را به بیمار آموزش میدهد. این روش در موارد خفیف تا متوسط عقبزدگی بسیار مؤثر است و گاهی میتواند از نیاز به جراحی جلوگیری کند.
– ارتزها
ارتز وسیلهای حمایتی است که حرکت زانو را محدود و ثبات مفصل را افزایش میدهد. استفاده از ارتز باعث حفظ الگوی راه رفتن مناسب و کاهش فشار روی رباطها و مفصل زانو میشود. این روش اغلب در کنار فیزیوتراپی تجویز میشود تا نتیجه درمان بهبود یابد.
3- عمل جراحی زانوی عقبزده
در موارد شدید عقبزدگی زانو که فیزیوتراپی و ارتزها کافی نباشند، جراحی ارتوپدی توصیه میشود. در این روش رباطها و بافتهای آسیبدیده برداشته و با تاندونهای مناسب جایگزین میشوند. که میتواند به دو شکل انجام شود:
- ثابت کردن خارجی زانو با استفاده از فریم و میلههای خارجی، استخوان و مفصل ثابت میشوند
- ثابت کردن داخلی زانو با ایجاد برش، ابزار ثابتکننده داخل مفصل قرار میگیرد
با اجرای این مراحل، حتی عقبزدگیهای پیچیده نیز قابل اصلاح هستند. نکته مهم این است که فیزیوتراپی قبل و بعد از جراحی همچنان نقش کلیدی در بازگشت عملکرد طبیعی و جلوگیری از عود مشکل دارد و همچنین اقدام به موقع برای درمان عقبزدگی زانو، از پیشرفت ناهنجاری و پیچیدهتر شدن آن جلوگیری میکند و باعث کاهش نیاز به جراحیهای پیچیده میشود.
4- تمرینات عملکردی با وزنه سبک
تمرینات تقویتی اختصاصی با وزنه سبک یا باندهای مقاومتی باعث افزایش قدرت عضلات چهارسر ران، همسترینگ و عضلات باسن میشوند و تعادل مفصل زانو را بهبود میدهند. این روش بهویژه برای بزرگسالان مؤثر است و میتواند فشار روی رباطها را کاهش دهد.
5- درمان با تحریک الکتریکی عضلات (EMS)
در این روش از جریان الکتریکی کمقدرت برای تقویت عضلات ضعیف و بازگرداندن هماهنگی عضلانی استفاده میشود. EMS میتواند در ترکیب با فیزیوتراپی، به بهبود کنترل زانو و کاهش عقبزدگی کمک کند.
6- استفاده از کفش و کفی اصلاحی
در برخی بیماران، کفشهای تخصصی یا کفیهای ارتوپدی باعث اصلاح الگوی راه رفتن، کاهش فشار روی زانو و پیشگیری از پیشرفت عقبزدگی میشوند. این روش معمولاً در کنار فیزیوتراپی توصیه میشود.
7- تمرینات تعادلی و پروپریوسپشن
تمرینات تعادلی با توپهای تعادل یا صفحههای نوسانی، هماهنگی عصبی-عضلانی را بهبود میدهند و ناپایداری زانو را کاهش میدهند. این روش مخصوصاً در پیشگیری از پیچخوردگی یا آسیبهای ثانویه مفید است.
عوارض جانبی عدم درمان عقب زدگی زانو
اسلکت ها از ساختار های با اهمیت و با ارزش بدن هستند که به سر پاماندن و حرکت دادن بدن کمک می کنند. هر گونه تغییر یا آسیب که در ساختار اسکلت به وجود م یید نیازمند درمان و ترمیم است. عقب زدگی زانو ها نیز از مشکلاتی هستند که حتما باید به موقع درمان شوند. عدم درمان عقب زدگی زانو ها می تواند به پای ضربدری و پرانتزی و استئوآرتریت زانو را در دراز مدت ایجاد کند.
تفاوت عقب زدگی زانو با سایر ناهنجاریهای زانو
بسیاری از افراد عقبزدگی زانو را با ناهنجاریهای دیگر اشتباه میگیرند. جدول زیر به درک بهتر این تفاوتها کمک میکند:
| ناهنجاری زانو | ویژگی اصلی | تفاوت با عقبزدگی زانو |
|---|---|---|
| عقبزدگی زانو | باز شدن بیشازحد زانو به عقب | محور مشکل در صفحه جانبی نیست |
| زانوی پرانتزی | فاصله بین زانوها در حالت ایستاده | انحراف به خارج |
| زانوی ضربدری | تماس زانوها و فاصله مچها | انحراف به داخل |
| ناپایداری زانو | احساس خالی کردن زانو | الزاماً تغییر ظاهری ندارد |
اندازه گیری شدت عقب زدگی زانو
شدت عقبزدگی زانو با معاینه دقیق بالینی توسط پزشک اندازهگیری میشود. در این بررسی، میزان باز شدن زانو به سمت عقب، تعادل عضلات اطراف زانو و وضعیت رباطها ارزیابی میگردد و در صورت نیاز، از تصویربرداری برای بررسی دقیقتر ساختار مفصل استفاده میشود. این اندازهگیری نقش کلیدی در انتخاب روش درمان دارد.
راهکارهایی برای پیشگیری از عقب زدگی زانو
- الگوی راه رفتن خود یا فرزندتان را اصلاح کنید
- از قفل کردن زانوها هنگام ایستادن خودداری کنید
- عضلات ران و پشت ران را بهطور منظم تقویت کنید
- آسیبهای زانو را بهموقع درمان کنید
- در دوران رشد کودکان، وضعیت زانوها را تحت نظر داشته باشید
- از کفش مناسب و استاندارد استفاده کنید
درمان بهموقع، کلید حفظ سلامت زانو..
عقبزدگی زانو مشکلی است که اگر بهموقع تشخیص داده شود، در بسیاری از موارد بدون جراحی و با درمانهای هدفمند قابل کنترل است. نادیده گرفتن آن میتواند به درد، ناپایداری و آسیبهای ثانویه منجر شود. با مراجعه به پزشک متخصصی مانند دکتر کاوه قرنیزاده و شروع درمان مناسب، میتوان با اطمینان بیشتری مسیر بهبود را طی کرد و سلامت مفصل زانو را حفظ نمود.
*~ سوالات متداول درباره عقب زدگی زانو ~*
بهبودی از یک وضعیت خفیف تا متوسط ممکن است دو تا چهار هفته طول بکشد. جدی ترین موارد نیز ممکن است حدود شش ماه طول بکشد تا به طور کامل بهبود یابد.
هایپراکستنشن های خفیف خطر جدی نداشته و نیازی به جراحی ندارند. این آسیب های خفیف معمولا در خانه با استراحت، استفاده از یخ و زانوبند خوب قابل درمان است. البته مطمئن شوید که آسیب خفیف بهبود یافته است، زیرا عدم درمان یک آسیب خفیف می تواند بدتر شده و به پارگی رباط منجر شود.
بیشتر بزرگسالان و کودکان می توانند پس از اتساع یا برگشت زانو به فعالیت های عادی بازگردند. اگر آسیب شدید نباشد، زمان کمتری برای بهبودی نیاز است. همچنین شانس زیادی وجود دارد که بیشتر ورزشکاران بتوانند ورزش خود را انجام دهند.
هیچ مدرکی مبنی بر اینکه بازگشت زانو می تواند پا را کوتاه کند وجود ندارد.
فیزیوتراپی یکی از موثرترین روشهای درمان عقبزدگی زانوست و با تقویت عضلات و اصلاح الگوی حرکتی، در بسیاری از بیماران نیاز به جراحی را برطرف میکند.
در صورت خفیف بودن، معمولا خطرناک نیست؛ اما اگر درمان نشود میتواند باعث درد مزمن، ناپایداری زانو و آسیب به مفاصل دیگر شود. تشخیص بهموقع از بروز این عوارض جلوگیری میکند.
سلام وقت بخیر…
۴۴ ساله ام که از سن ۳ سالگی دچار فلج اطفال از لگن پای چپ که عضله ۴ سر رانم از کار افتاده بود و الان هم زانوی پای چپم قدرتی نداره و زانوبند استفاده میکنم و همچنین پای راست من دچار عقب زدگی زانو شده درخواست کمک و راهنمایی برای بهبودی دارم با تشکر
سلام
لطفا برای بررسی و معاینه دقیق به مطب مراجعه کنید.
سلام دکتر خسته نباشی من یه دختر سه ساله دارم که الان متوجه شدم عقب زدگی زانو داره موقع راه رفتن اصلا مشخص نیست ولی وقتی که ایستاده مشخص میشه که عقب تر از حد طبیعی میره زانوهاش ؟ لطفا راهنمایی کنید مراحل درمانش چطوریه
حتما باید ویزیت شوند .ممنکنه نرمی رباط باشه