پوکی استخوان در سالمندان + توانبخشی و کنترل آن

پوکی استخوان در سالمندان بسیار رواج دارد و می‌تواند عوارض جدی مانند شکستگی استخوان را در پی داشته باشد. با افزایش سن، تغییر در ساختار استخوان‌ها و کاهش تراکم آنها، شیوع پوکی استخوان در سالمندان بیشتر از سایرین است. با اینکه این عارضه برای همه پیش نمی‌آید اما با آگاهی از روش‎های بهبود و کنترل پوکی استخوان، می‌توان کیفیت زندگی افراد سالمند را بهبود بخشید.

پوکی استخوان در سالمندان چطور بوجود می‌آید؟

برخی علل زمینه‎ای ممکن است در تشدید پوکی استخوان در دوران سالمندی دخیل باشند. استخوان یک بافت زنده است که دائما در حال بازسازی است، در حالی که بافت‌های قبلی استخوان تجزیه می‌گردد. زمانی که سرعت بازسازی از تجزیه کمتر باشد، منجر به پوکی استخوان می‌گردد. تا حدود سن 30 سالگی، بدن بیشتر از مقدار تجزیه شده بازسازی خواهد کرد. با افزایش سن سرعت تجزیه استخوان بیشتر می‌گردد و از علل مهم افزایش ریسک ابتلا به پوکی استخوان در سالمندان است. 

علائم پوکی استخوان در سالمندان

از پوکی استخوان اغلب به عنوان بیماری خاموش یاد می‌شود. علت این نام گذاری به دلیل علائم ظاهری کمی است که دارد و در بیشتر مواقع تا زمانی که شکستگی رخ ندهد، شناخته نمی‌شود. برخی از نشانه‎های پوکی استخوان در سالمندان می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

●       کاهش قد افراد به میزان ۳ سانتی متر و یا بیشتر یکی از علائم بیماری پوکی استخوان است.

●       از دیگر نشانه‌های ظاهری پوکی استخوان، بروز تغییرات در وضعیت طبیعی بدن است. به طوری که می‎تواند ظاهری خمیده در پشت ایجاد شود.

●       کمر درد و دردهای مفصلی از دیگر مشخصه‎های سالمندانی است که با مشکل پوکی استخوان مواجه هستند.

●       بی ثباتی حرکتی و اختلال در راه رفتن و ایستادن نیز از علائم بیماری پوکی استخوان است.

●       اگر دیسک‌های ستون فقرات به میزانی فشرده شده باشند که باعث کاهش ظرفیت ریه‌ها گردد، می‌تواند مشکلات تنفسی مانند تنگی نفس را در پی داشته باشد.

چند درصد پوکی استخوان خطرناک است؟

هر چه شدت پوکی استخوان در سالمندان بیشتر باشد، عوارض جدی‌تر بوده و خطرات بیشتری را نیز در پی خواهد داشت. از مهمترین عوارض این بیماری، افزایش احتمال شکستگی استخوان به ویژه در لگن و ستون فقرات است. شکستگی لگن می‌تواند ناتوانی حرکتی فرد و افزایش ریسک مرگ و میر را در پی داشته باشد.

 در ازای کاهش 10 درصدی توده استخوانی در مهره‌های فرد، خطر شکستگی مهره در او حدود دو برابر می‌شود. از دست دادن 10 درصد از توده استخوانی لگن، خطر شکستگی را 2.5 برابر افزایش می دهد. تراکم استخوان با کمک شاخصی به نام تی اسکور (T-score) سنجیده می‌شود. تی اسکور بین 1- تا 2.5- نشان دهنده پوکی استخوان است. عدد 2.5- و پایین‌تر نشان دهنده شدت بیماری و خطرناک بودن شرایط فرد است.

✍️ بیشتر بخوانید: پوکی استخوان در کودکان

علل و عوامل تشدید پوکی استخوان در افراد مسن

• داشتن سابقه خانوادگی ابتلا به پوکی استخوان
•  سابقه شکستگی استخوان بالاتر از 50 سال
• برداشتن تخمدانها و یائسگی زودرس بدون جایگزینی هورمونی
• سطوح تغییر یافته هورمون ها، مانند هورمون تیروئید بیش از حد، استروژن بسیار کم در زنان، یا تستوسترون بسیار کم در مردان
• شاخص توده بدنی پایین یا کمبود وزن
•  فعالیت بدنی پایین و کم تحرکی
• کمبود ویتامین D
• کمبود کلسیم
• مصرف الکل
• مصرف بیش از حد کافئین
•  استفاده طولانی مدت از برخی داروها مانند کورتون، پردنیزون یا داروهای ضد تشنج

راهکارهای درمان پوکی استخوان در سن بالا 

در پاسخ به این سوال که «آیا پوکی استخوان به طور کامل قابل درمان است یا خیر؟» باید توجه داشت که این بیماری به طور کامل درمان نمی‌گردد. در واقع راهکارهای درمانی مورد استفاده برای پوکی استخوان در سالمندان که شامل ترکیبی از روش‌های بهداشتی درمانی و تغییرات در سبک زندگی است، جهت کنترل بیماری و بهبود تحلیل استخوان است.

↲ قویترین داروی پوکی استخوان

بیس فسفونات ها، دنوزوماب، هورمون درمانی، مکمل ها، داروهای استخوان ساز مانند تری پاراتید و روموسوزوماب از داروهای رایج جهت کنترل پوکی استخوان در سالمندان هستند که با نظر پزشک تجویز می‌گردند.

↲ بهترین قرص برای پوکی استخوان

بیس فسفات‌ها از موثرترین داروهای مورد استفاده در درمان پوکی استخوان هستند که برای مردان و زنانی که در معرض خطر شکستگی استخوان قرار دارند، به طور گسترده برای پوکی استخوان تجویز می شوند و شامل مواردی مانند قرص آلندرونیت و ریزدرونات است.

↲ برای درمان پوکی استخوان چی بخوریم؟

حفظ رژیم غذایی مغذی و حاوی گروه‌های مختلف غذایی کمک زیادی در کنترل بیماری پوکی استخوان در سالمندان می‌کند. دریافت میزان کافی کلسیم، منیزیم، زینک، اسیدهای چرب امگا 3 و ویتامین D، K و C ضرورت دارد. لبنیات، سبزیجات برگ سبز، ماهی ساردین و آجیل از مواد غذایی مفید جهت رژیم غذایی درمان پوکی استخوان هستند.

↲ درمان پوکی استخوان در خانه

تغییرات در روند و سبک زندگی یکی از مهمترین بخش‌های درمانی را شامل می‌شود. داشتن فعالیت بدنی منظم ضمن جلوگیری از تحلیل استخوان‌ها، سبب تقویت عضلات و بهبود تعادل و وضعیت بدن می‌گردد.

 توانبخشی و کنترل پوکی استخوان در سالمندان

درمان‌های توانبخشی و فیزیوتراپی نیز بخش مهمی از روند درمان پوکی استخوان در سالمندان را تشکیل می‌دهد. در پیشگیری و مدیریت پوکی استخوان، توانبخشی بر چگونگی افزایش قدرت عضلانی و استخوانی تمرکز می‌کند. تمرینات مقاومتی برای استحکام عضلات و استخوان مفید است و تمرینات تحمل وزن به حفظ تناسب اندام و توده استخوانی کمک می کند. علاوه بر این تمرینات فیزیوتراپی در کاهش دردهای ناشی از پوکی استخوان نیز موثر است.

پیشگیری از پوکی استخوان در پیری با سبک زندگی فعال..

پوکی استخوان در سالمندان با توجه به شیوع بالایی که دارد، نیازمند توجه ویژه است. افزایش احتمال شکستگی از مهمترین عوارض این بیماری است که می‌تواند مشکلات جدی را برای افراد مسن ایجاد کند. رعایت سبک زندگی فعال و مصرف رژیم غذایی غنی نقش بسیار مهمی در کنترل این بیماری دارد.

*~ سوالات متداول درباره پوکی استخوان در سالمندان ~*