دررفتگی کشکک زانو هنگامی رخ میدهد که کلاهک زانو از قسمت شیار عمودی خود که در مفصل زانو قرار گرفته است به طور کامل خارج شود و در قسمت خارجی مفصل زانو قرار بگیرد. در رفتگی کشکک زانو اغلب به دلیل فشار، تصادف و یا سقوط ایجاد میشود و میتواند موجب درد و اختلال در راه رفتن شود. اینکه علائم و نشانه های آن چیست و برای تشخیص و درمان خانگی و پزشکی این آسیب باید چه کنیم، موضوع بحث ما در ادامه این مقاله خواهد بود.
علائم و نشانههای دررفتگی کشکک زانو
- صدای تق تق زانو
- خم شدن زانو
- درد شدید در ناحیهی زانو
- تورم و التهاب زانو
- کبودی در زانو
- قفل شدن زانو
- ناتوانی در راه رفتن
- خارج شدن کشکک زانو که از لحاظ ظاهری نیز مشخص است.
علت تکان خوردن کشکک زانو
گاهی اوقات ممکن است افراد فکر کنند که دچار دررفتگی کشکک شدهاند اما در واقع دچار مشکل ساب لوکیشن کشکک شدهاند. ساب لوکیشن کشکک یک دررفتگی جزئی در زانو است که به آن کشکک ناپایدار زانو نیز گفته میشود. کشکک ناپایدار زانو باعث میشود که استخوان در مفصل به دلیل اینکه کمی از محل اصلی خود خارج شده است، ناپایدار باشد. در واقع استخوان به طور کامل از محل اصلی خود خارج نشده است.
زمانی که دچار ساب لوکیشن زانو میشوید، کشکک همچنان در شیار حرکت میکند و فرد میتواند راه برود اما هنگام راه رفتن احساس ناراحتی و یا ناپایداری دارد. گاهی اوقات ناپایداری کشکک زانو به دلیل مشکلاتی در تاندونها و رباطهایی است که کاسهی زانو را در محل خود نگه داشتهاند. این مشکلات ممکن است به دلیل آسیبهایی که قبلا به زانو وارد شده است و یا بیماریهای آناتومیکی باشد که از قبل وجود داشته است.
لقی کشکک زانو نشانه چیست؟
لقی کشکک زانو هنگامی ایجاد میشود که کشکک از شیار انتهای استخوان فمور خارج شود. در حالت طبیعی زمانی که زانوی خود را خم و راست میکنید کاسهی زانو در بریدگی به نام شیار تروکلر به سمت بالا و پایین حرکت میکند اما زمانی که کشکک زانو دچار لقی میشود، کاسهی زانو به طور صحیح در این شیار قرار نمیگیرد.
لقی کشکک زانو ممکن است به دلیل دررفتگی کاسه زانو و یا پاره شدن رباط و تاندونها ایجاد شده و نشانهای از شرایط زیر باشد:
- کم عمق بودن شیار تروکلئار
- شل شدن رباطهای زانو
- ضربه به کاسه زانو هنگام سقوط و یا سایر آسیبها
همچنین بیماریهایی چون فلج مغزی، سندروم داون و سندرم اهلرز-دنلوس میتواند عامل تشدید کننده شل شدن بافت همبند و لقی کشکک زانو باشد.
تکان خوردن کشکک زانو نشانه دررفتگی است؟
تکان خوردن غیرطبیعی کشکک زانو میتواند یکی از نشانههای دررفتگی یا نیمهدررفتگی کشکک باشد، اما همیشه به معنای دررفتگی کامل نیست. دررفتگی کشکک معمولاً با درد شدید، تورم، محدودیت حرکت و گاهی تغییر شکل ظاهری زانو همراه است. اگر کشکک زانو بیش از حد حرکت کند یا احساس شلی در مفصل وجود داشته باشد، ممکن است نشاندهنده ضعف لیگامانها یا مشکلات ساختاری دیگر باشد. در چنین شرایطی، معاینه پزشک و انجام تصویربرداری مانند MRI یا رادیوگرافی برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب ضروری است.
درمان دررفتگی کشکک زانو
دررفتگی کشکک زانو معمولاً با معاینه فیزیکی قابل تشخیص است. اما برای بررسی دقیقتر آسیبهای احتمالی به رباطها، غضروفها و سایر ساختارهای زانو، انجام آزمایشهای تصویربرداری مانند رادیوگرافی، سیتیاسکن یا MRI ضروری است. گاهی اوقات، کشکک به طور خودبهخودی به جای خود باز میگردد، اما درد و التهاب در زانو باقی میماند. در این موارد، تنها با کمک تصاویر پزشکی میتوان تشخیص قطعی دررفتگی را داد.
در برخی موارد، ممکن است بتوانید با کشیدن آرام پا، کشکک دررفته را جا بیندازید. با این حال، در صورت درد شدید، از هرگونه دستکاری زانو خودداری کنید، زیرا ممکن است به آسیبهای جدیتری منجر شود. خوددرمانی و دستکاری زانو بدون نظر پزشک میتواند عواقب جدی داشته باشد. برای تشخیص دقیق و درمان مناسب، حتما به پزشک ارتوپد مراجعه کنید تا پس از معاینه و بررسی تصاویر، بهترین روش درمانی را برای شما تعیین خواهد کرد.
دررفتگی مکرر کشکک زانو
در موارد خفیف، ممکن است با انجام تمرینات اصلاحی و فیزیوتراپی، مشکل برطرف شود. در صورتی که همراه با دررفتگی، آسیبهای جدیتری به زانو وارد شده باشد، یا دررفتگی مادرزادی باشد، جراحی ضروری است. پس از جااندازی کشکک یا جراحی، باید مدتی استراحت کنید تا زانو بهبود یابد و بتوانید به فعالیتهای روزمره خود بازگردید.
↲ درمان غیر جراحی دررفتگی مکرر کشکک زانو
- استراحت
- محافظت از زانو با استفاده از باندهای کشی
- بیحرکت نگه داشتن زانو
- استفاده از کمپرس یخ
- گچ گرفتن
- آتل بستن
- فیزیوتراپی برای تقویت عضلات بیرونی زانو
- داروهای مسکن جهت کنترل درد و تورم
↲ جراحی دررفتگی کشکک زانو
جراحی تثبیت کشکک زانو اصطلاحی است که برای درمان دررفتگی کشکک زانو و یا ساب لوکیشن کشکک استفاده میشود. زمانی که درمانهای کم تهاجم مانند فیزیوتراپی، استراحت و دارو موثر نباشد از روش جراحی برای درمان دررفتگی کشکک زانو استفاده میشود.
جراحی دررفتگی کشکک زانو به دو روش آرتروسکوپی و جراحی باز انجام میشود. هر دو روش جراحی عموما با بیهوشی عمومی انجام میشود. اگر کاسه زانو به طور کامل از شیار اصلی خود خارج شده باشد ابتدا باید کاسهی زانو به موقعیت اصلی خود بازگردانده شود. دررفتگی کشکک ممکن است به قسمت زیرین کاسه زانو و یا انتهای استخوان ران آسیب وارد کرده باشد. در طی جراحی آسیبهای وارد شده با بافتها، تاندونها و یا استخوانهای مجاور نیز ترمیم میشوند.
جراحی آرتروسکوپی زانو روشی است که بدون نیاز به برش بزرگ روی زانو انجام میشود. در طی این روش یک یا چند سوراخ کوچک روی زانو ایجاد میشود و سپس با استفاده از ابزار جراحی، ترمیم و بازسازی انجام میشود اما در روش جراحی باز جهت دید بهتر جراح یک برش بزرگتر روی زانو ایجاد میشود.
↲ جراحی دررفتگی مکرر کشکک زانو
در مواردی که روشهای غیر جراحی در بهبود علائم موثر نباشد روش جراحی پیشنهاد میشود. جراحی دررفتگی مکرر کشکک زانو معمولاُ به روش آرتروسکوپی انجام میشود. آرتروسکوپی یک روش جراحی کمتهاجمی است که با ایجاد دو الی سه برش کوچک انجام میشود.
جراح با توجه به عاملی که منجر به ایجاد دررفتگی مکرر کشکک شده است، بهترین روش را برای جراحی انتخاب مینماید. در برخی موارد ممکن است بخشهایی از استخوان برداشته شود و یا اینکه از پیچ و مهرههایی برای تثبیت موقعیت کشکک استفاده شود.
تروکلئوپلاستی یک روش جراحی است که در شیار انتهایی استخوان ران تغییراتی ایجاد میشود. همچنین ممکن است رباطها اطراف کاسهی زانو سفت شود تا از دررفتگی مجدد پیشگیری شود.
مراقبت های بعد از دررفتگی کشکک زانو
- در طی دوران نقاهت مصرف داروهای مسکن جهت کاهش درد توصیه میشود، گاهی اوقات لازم است از یک آتل برای ثابت نگه داشتن زانو استفاده شود.
- هنگام استراحت پای خود را بالاتر نگه دارید و از کمپرس یخ برای کاهش تورم استفاده کنید.
- پیش از اینکه راه رفتن را شروع کنید تا چند روز از عصا استفاده کنید و از قرار دادن وزن بدن روی زانوی آسیب دیده تا پایان دوران نقاهت خودداری نمایید.
- تمرینات فیزیوتراپی را جهت تقویت عضلات زانو تحت نظر متخصص فیزیوتراپی ادامه دهید.
- دامنهی حرکتی زانو را تا زمان بهبودی محدود کنید.
ریسک و خطر دررفتگی مکرر کشکک زانو
دررفتگی مداوم کشکک زانو بیماری است که شیوع کمی دارد با این وجود برای بیماران ناتوان کننده و آزاردهنده است. دررفتگی زانو زمانی رخ میدهد که کاسه زانو از تروکلئار خارج شود، اگر دررفتگی کشکک بیش از یک بار رخ دهد به این شرایط دررفتگی مداوم کشکک زانو گفته میشود. افرادی که بیش از دو بار دچار دررفتگی زانو شدهاند 70 تا 80 درصد بیشتر در معرض دررفتگی مکرر هستند.
علت دررفتگی مکرر کشکک زانو
- دلایل متعددی برای دررفتگی مکرر کشکک زانو وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از:
- مشکلات ارثی مانند: قرار گرفتن کاسه زانو بالاتر از شیار اصلی، کم عمق بودن شیار تروکلئار، سفت بودن رباطهای جانبی و انحراف پا
- تروما و آسیب به زانو مانند پیچ خوردگی و یا ضربه
- اختلال در رشد اسکلتی پاها
- هر نوع در رفتگی که باعث کشیده شدن بافت نرم شود میتواند باعث دررفتگی مکرر کشکک شود
عوارض عدم درمان جابجایی کشکک زانو
در صورتی که درمان به موقع جابجایی کشکک زانو انجام نشود میتواند موجب عوارض شدیدی چون پارگی رباطهای کشکک زانو، آسیب به غضروفها و استخوانهای زانو، آسیب به عضلات مانند آسیب عضله چهار سر ران شود. به همین دلیل توصیه میشود درمان جابجایی و دررفتگی کشکک زانو در اولین فرصت توسط پزشک متخصص ارتوپدی انجام شود.
*~ سوالات متداول درباره دررفتگی کشکک زانو ~*
دررفتگی زانو معمولا به دلیل ضربه، سقوط و یا قدم برداشتن نامناسب که باعث میشود وزن بدن روی زانو بیفتید، ایجاد میشود. در برخی موارد یک چرخش ناگهانی میتواند موجب دررفتگی کشکک زانو شود.
ورزشکاران حرفهای، رقصندههایی که چرخشهای سریع انجام میدهند، نوجوانانی که مفاصل و رباطهای آنها در هنگام رشد، دچار شل شدگی شده است، خانمهایی که باسن پهن دارند و رباطهای زانو فشار بیشتری را تحمل میکنند و آقایانی که اندام درشت و قد بلندی دارند و مفصل زانوی آنها بیشتر تحت فشار است بیشتر در معرض خطر دررفتگی کشکک زانو قرار دارند.
خیر، پس از دررفتگی کشکک، ران قفل میشود و بیمار قادر به خم و راست کردن پای خود نخواهد بود، همچین ایستادن روی پایی که دچار دررفتگی کشکک شده است به دلیل اینکه کشکک زانو ناپایدار است امکان پذیر نیست.
با توجه به میزان آسیب وارد شده به غضروف، استخوان و یا تاندونها که ممکن است همراه با دررفتگی کشکک زانو رخ دهد دوران نقاهت نیز در هر فردی متفاوت است. به طور متوسط دوران نقاهت بین 6 هفته تا 3 ماه ممکن است طول بکشد. توصیه میشود پیش از اینکه فعالیتهای روزمره را آغاز نمایید ابتدا با پزشک خود مشورت کنید.