کوتاهی پا یکی از مشکلات شایع ارتوپدی است که هم در کودکان و هم در بزرگسالان دیده میشود و در صورت بیتوجهی میتواند مشکلات جدیتری مانند درد کمر، زانو یا حتی اختلال در ستون فقرات ایجاد کند. وقتی صحبت از راه رفتن طبیعی و بدون درد میشود، شاید هیچوقت به این فکر نکنیم که کوچکترین ناهماهنگی در طول پاها میتواند چه تاثیر بزرگی بر بدن بگذارد. تصور کنید هنگام راه رفتن یک پا کمی کوتاهتر باشد؛ این عدم تعادل ساده میتواند به مرور زمان بدن را خسته کرده و کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار دهد. در این مقاله به بررسی انواع کوتاهی پا، علل شایع، روشهای تشخیص و درمان به موقع و کامل آن خواهیم پرداخت.
کوتاهی پا چه حالتی است؟
کوتاهی پا به حالتی گفته میشود که طول یکی از اندامهای تحتانی یعنی ران یا ساق پا نسبت به پای دیگر کمتر باشد و این اختلاف طول باعث ایجاد ناهماهنگی در حرکات بدن شود. این مشکل میتواند مادرزادی باشد یا در اثر عوامل اکتسابی مانند شکستگیها، بیماریهای استخوانی و جراحیها به وجود آید.
در موارد خفیف، فرد ممکن است فقط کمی تغییر در الگوی راه رفتن داشته باشد، اما در کوتاهیهای بیشتر، مشکلاتی مثل لنگش، دردهای مفصلی و حتی تغییر شکل ستون فقرات ایجاد میشود. نکته مهم این است که حتی اختلافهای جزئی اگر نادیده گرفته شوند، در طول زمان به مشکلاتی جدیتر منجر خواهند شد.
درمان کوتاهی پا
علل شایع کوتاهی اندام پا
- مشکلات مادرزادی و رشد ناقص استخوان
- آسیبهای شدید مانند شکستگیهای استخوان
- بیماریهای استخوانی مثل فلج اطفال یا عفونتهای استخوان
- اختلالات مفصلی بهویژه در لگن یا زانو
- عملهای جراحی قبلی که روی طول اندام تاثیر گذاشتهاند
انواع کوتاهی پا
کوتاهی پا را از نظر علمی و بسته به عامل ایجاد کننده آن میتوان به دو دسته اصلی تقسیم می کنند:
| نوع کوتاهی | توضیحات | عامل ایجاد کننده |
|---|---|---|
| کوتاهی واقعی (آناتومیک) | طول استخوان ران یا ساق واقعا کمتر است. | مشکلات مادرزادی یا شکستگیهای بدجوشخورده |
| کوتاهی عملکردی (فانکشنال) | طول استخوان طبیعی است اما به دلیل اختلالات حرکتی یا عضلانی اختلاف طول دیده میشود. | انحراف لگن یا اسپاسم عضلات یا اسکولیوز |
نشانه های تشخیص کوتاهی دوتا نسبت به هم
بسیاری از افراد ابتدا با احساس نامتقارنی در راه رفتن متوجه کوتاهی پا میشوند. لنگش خفیف، خستگی سریع پاها، دردهای مکرر در کمر و زانو یا حتی ساییدگی نامنظم کف کفشها میتواند از علائم هشداردهنده باشد. در برخی افراد، به دلیل بالا بودن یک سمت لگن یا شانهها، ظاهر بدن نیز نامتقارن میشود.
برای تشخیص قطعی، بهترین متخصص ارتوپدی ابتدا معاینه بالینی انجام میدهد و سپس با استفاده از رادیوگرافی یا MRI میزان دقیق اختلاف طول را مشخص میکند. در مواردی از روشهای اندازهگیری با خطکش یا ابزارهای تخصصی در حالت ایستاده هم استفاده میشود تا علاوه بر طول پا، تأثیر آن بر وضعیت بدن و نحوه راه رفتن بررسی شود.
چه کودکانی مستعد ابتلا به کوتاهی اندام هستند؟
کودکانی که دچار مشکلات مادرزادی استخوان و مفصل هستند، بیش از دیگران در معرض کوتاهی پا قرار دارند. برای مثال کودکانی که با اختلالات رشد استخوان ران یا ساق به دنیا میآیند، یا سابقهی بیماریهایی مانند فلج اطفال، دیسپلازی مفصل ران و عفونتهای استخوانی داشته باشند، بیشتر مستعد ابتلا به این مشکلاند. همچنین کودکانی که دچار شکستگیهای شدید در دوران رشد میشوند و استخوان آنها بهدرستی جوش نمیخورد، ممکن است با اختلاف طول پا مواجه شوند. در کنار این موارد، عواملی مثل تومورهای استخوانی، آسیب به صفحات رشد و یا برخی بیماریهای ژنتیکی نیز میتوانند باعث کوتاهی پا در کودکان شوند.
پیامدها و عوارض کوتاهی پا برای بدن
- کمردرد مزمن
- آرتروز زودرس در مفاصل ران و زانو
- انحراف ستون فقرات (اسکولیوز)
- اختلال در فعالیتهای ورزشی و روزمره
- کاهش اعتمادبهنفس به دلیل تغییر در راه رفتن
روش های درمان کوتاهی پا
درمان کوتاهی پا در قدم اول به شدت اختلاف و علت ایجاد آن بستگی دارد، در بیشتر موارد، هدف درمان کاهش درد، بهبود الگوی حرکتی و جلوگیری از عوارض بلندمدت است و عموما با سه روش زیر در پیش گرفته می شود:
۱. درمان غیرجراحی با کفی و کفش طبی
اگر اختلاف طول کمتر از ۲ سانتیمتر باشد، استفاده از کفیهای طبی درون کفش یا کفشهای طراحیشده مخصوص میتواند تعادل بدن را برقرار کند. این روش سادهترین و رایجترین درمان برای موارد خفیف است.
۲. فیزیوتراپی و حرکات اصلاحی
در کوتاهیهای عملکردی یا زمانی که علت در عضلات و لگن باشد، فیزیوتراپی نقش مهمی دارد. تمرینات کششی، تقویتی و اصلاح الگوی راه رفتن به کاهش علائم و جلوگیری از بدتر شدن مشکل کمک میکنند.
۳. درمانهای جراحی
وقتی اختلاف طول بیش از ۳ تا ۴ سانتیمتر باشد یا علت مادرزادی و ساختاری باشد، جراحی توصیه میشود. جراحی ممکن است شامل افزایش طول استخوان با دستگاههای خاص یا کوتاهسازی استخوان سالم برای ایجاد تعادل باشد. انتخاب روش دقیق به سن بیمار و شدت اختلاف بستگی دارد.
اصلاح کوتاهی اندام
درمان کوتاهی پا در کودکان
در کودکان به دلیل اینکه استخوانها هنوز در حال رشد هستند، تصمیمگیری درمانی با دقت بیشتری انجام میشود. در برخی موارد، پزشک با پایش منظم رشد کودک صبر میکند تا ببیند آیا اختلاف طول با افزایش سن خودبهخود برطرف میشود یا خیر. در کوتاهیهای خفیف، کفش طبی و فیزیوتراپی توصیه میشود، اما اگر اختلاف زیاد باشد، از روشهایی مانند هدایت رشد استخوانی یا جراحی افزایش طول استفاده میشود. مهمترین نکته در کودکان، تشخیص بهموقع و پیگیری منظم است تا از بروز مشکلات حرکتی و تغییر شکلهای ثانویه در ستون فقرات جلوگیری شود.
توانبخشی و فیزیوتراپی بعد از درمان کوتاهی پا
پس از درمان حال چه با روش های غیرجراحی انجام شود و چه جراحی پا، پزشک برای بیمار فیزیوتراپی تجویز خواهد کرد که نقش کلیدی در نتیجه مثبت و نهایی درمان خواهد داشت. تمرینات فیزیوتراپی با درگیر کردن اعصاب و عضلات آسیب دیده و درمان شده مزایا درمانی و حرکتی زیر را برای بیمار رقم می زند:
- بازگرداندن قدرت و انعطاف عضلات
- اصلاح الگوی راه رفتن
- کاهش درد و پیشگیری از عود مشکلات
- آموزش حرکات اصلاحی به بیمار برای زندگی روزمره
بهترین متخصص برای درمان کوتاهی پا
تشخیص و درمان به موقع و درست کوتاهی پا نیازمند مراجعه به متخصص ارتوپدی است. پزشک ارتوپد با تجربه، علاوه بر تشخیص دقیق علت و میزان کوتاهی، بهترین روش درمانی را برای هر فرد انتخاب میکند. دکتر کاوه قرنیزاده در حوزه ارتوپدی و درمان مشکلات اندام تحتانی در زعفرانیه تهران فعالیت دارند و خدمات مرتبط با تشخیص، درمان غیر جراحی و جراحی اصلاحی را ارائه میدهند. ایشان در قدم اول علت اصلی عارضه را پیدا کرده و درمان های غیرجراحی ممکن را برای بیمار تجویز میکنند، در نهایت اگر این روش ها کارآمد نبود انتخاب نهایی برای درمان کامل جراحی خواهد بود.
سلام وقتتون بخیر
پسرم تو سن دو سالگی استخوان ران پا چپش شکست و دو ماه کامل تو گچ اسپایکا بود
الان حدود ۶ سالشه پای چپش که شکسته بوده از پای راستش کوتاهتره حدود ۷ الی ۸ میلیمتر
چکار کنیم؟ راهکارش چیه ممنون میشم راهنمایی کنید