مراقبتهای پس از جراحی تعویض مفصل زانو نقش تعیینکنندهای در حفظ عملکرد مفصل و پیشگیری از عوارض آن دارد چرا که بیتوجهی به نکات مراقبتی میتواند باعث درد مزمن، عفونت، تورم و حتی نیاز به جراحی مجدد شود. در این مقاله ابتدا شما را با نکات حیاتی مراقبت های اولیه و طولانی مدت بعد از تعویض مفصل زانو آشنا کرده و سپس درباره تکنیک های بهبودی سریع تر، مراقبت از زخم و تسریع روند بهبودی و راه رفتن خواهیم پرداخت، در ادامه با ما همراه باشید.
اهمیت مراقبت بعد جراحی تعویض مفصل زانو بر نتیجه
مراقبتهای بعد از جراحی تعویض مفصل زانو تاثیر مستقیم بر موفقیت عمل دارند. رعایت دقیق نکات مراقبتی، کنترل درد، و پیگیری برنامه فیزیوتراپی، خطر عفونت و تورم را کاهش داده و عملکرد مفصل مصنوعی را بهبود میبخشد. هر چه بیمار به دستورالعملهای پزشک پایبند باشد، بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره و کیفیت زندگی بهتر تضمین میشود.
زمان ترخیص از بیمارستان بعد از تعویض مفصل زانو
بعد از جراحی تعویض مفصل زانو شما به مدت چند روز در بیمارستان بستری خواهید بود، مدت زمان بستری بودن شما در بیمارستان به سرعت بهبودی شما بستگی دارد. با رخ دادن موارد زیر مشخص می شود که شما آماده ترخیص هستید یا نه:
- اینکه شما به تنهای قادر به خارج شدن از تخت خود هستنید یا نه.
- دردی که متحمل می شوید قابل تحمل باشد.
- بتوانید به تنهایی از دسشویی استفاده کنید.
- قادر باشید تا به وسیله عصا یا واکر راه بروید، هرچند کوتاه ولی باید به تنهایی بتوانید این کار را انجام دهید.
مراقبت های اولیه بعد از تعویض مفصل زانو
مراقبتهای اولیه بعد از جراحی تعویض مفصل زانو نقش بسیار مهمی در بهبود سریع، کاهش درد و جلوگیری از عوارض پس از عمل دارند. در ادامه مراقبت های اولیه بلافاصله بعد از عمل را در جدول زیر بخوانید:
| مراقبت ها | نکات کلیدی |
|---|---|
| مراقبت در بیمارستان | نظارت پرستار و پزشک، بررسی شرایط بیمار |
| کاهش درد بعد از جراحی | مصرف داروهای ضد درد طبق دستور پزشک |
| پیشگیری از عفونت | تغییر بانداژ، تمیز نگه داشتن محل جراحی، مصرف آنتیبیوتیک |
| فیزیوتراپی و تمرینات حرکتی | ورزش سبک شامل پیادهروی، شنا / ورزش سنگین: تا چند ماه ممنوع |
| مراقبت از محل جراحی | نگهداری زانو در موقعیت ایمن، استفاده از وسایل کمکی |
| مراقبت از زخم جراحی | کاهش تورم با یخ و جوراب مخصوص، گزارش قرمزی یا ترشح به جراح |
↫ مراقبت های بعد از تعویض مفصل زانو از زبان دکتر کاوه قرنی زاده:
مراقبت های بعد از تعویض مفصل
مراقبت خانگی بعد تعویض مفصل زانو
وسایل منزل باید به گونه ای چیده شوند که مانع راه رفتن شما با عصا و یا واکر نباشند.
هر گونه فرش و یا قالیچه ای که احتمال سر خوردن را افزایش می دهند، باید برای مدتی جمع شوند.
بهتر است هنگام استحمام، از صندلی استفاده شود.
بر روی صندلی و مبلی بنشینید که ارتفاع مناسبی داشته باشد.
مراقبت از زخم جراحی بعد تعویض مفصل زانو
مراقبت صحیح از زخم جراحی نقش مهمی در پیشگیری از عفونت دارد. برای این منظور باید زخم را تمیز و خشک نگه داشت، پانسمان را طبق توصیه پزشک مرتب تعویض کرد و از تماس مستقیم با آب و آلودگیها جلوگیری نمود. همچنین تورم و خونریزی را میتوان با بالا نگه داشتن پا و استفاده از کمپرس سرد کنترل کرد. بیمار باید هرگونه تغییر غیرمعمول مانند قرمزی، گرمی، ترشح چرکی یا خونریزی غیرعادی را جدی بگیرد و سریعاً به پزشک اطلاع دهد.
↲ کنترل تورم و التهاب
معمولا چند ماه بعد از جراحی، شاهد تورم و التهاب در زانو خواهیم بود. استفاده از کمپرس یخ و یا بالا نگه داشتن پا، می تواند به کاهش التهاب کمک کند.
در صورتی که متوجه بدتر شدن التهاب شدید، پزشک را در جریان قرار دهید، زیرا می تواند نشانه ای از لخته شدن خون باشد.
رژیم غذایی بعد تعویض مفصل زانو
توصیه متخصصین ارتوپدی بر رژیم غذایی سالم و متعادل می باشد. مصرف آهن و مکمل های ویتامین در رژیم غذایی توصیه می شود. از مصرف ویتامین K و یا مواد غذایی سرشار از این ویتامین باید خودداری شود، به خصوص در مواردی که داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین استفاده می شود. همچنین مصرف مایعات فراموش نشود و سعی کنید در این دوران اضافه وزن نداشته باشید تا فشار بیشتری به زانو وارد نشود.
داروهای تجویزی بعد از تعویض مفصل زانو
پس از جراحی تعویض مفصل زانو، مصرف داروهای تجویزی برای کنترل درد، التهاب و پیشگیری از عفونت اهمیت بالایی دارد. داروهای رایج شامل:
- مسکنها و ضد دردها شامل پاراستامول، ایبوپروفن برای کاهش درد و التهاب
- داروهای ضد التهاب قویتر مانند ناپروکسن یا سلکوکسیب
- آنتیبیوتیکها برای پیشگیری از عفونت، مانند سفازولین یا کلیندامایسین
- داروهای ضد انعقاد خون برای جلوگیری از لخته شدن خون، مانند وارفارین یا انوکساپارین
مصرف دقیق این داروها طبق دستور پزشک، نه تنها درد را کاهش میدهد بلکه خطر بروز عوارض جدی پس از جراحی را به حداقل میرساند.
✍️ بیشتر بخوانید: خشکی زانو پس از عمل تعویض مفصل
شروع فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو
فیزیوتراپی یکی از مهمترین بخشهای روند بهبودی پس از جراحی است و بهتر است از روز اول یا دوم پس از عمل شروع شود. برخی از حرکات مفید شامل:
- خم و راست کردن زانو به آرامی در حالت خوابیده
- حرکت مچ پا برای بهبود گردش خون و پیشگیری از لخته شدن خون
- بالا بردن پا صاف در حالت خوابیده
- تمرینات تقویتی عضلات چهارسر ران
- فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو، که به بهبود قوای عضلانی کمک می کند، یکی از مهم ترین اقدامات بعد از جراحی می باشد که معمولا به مدت چند هفته انجام می شود.
- ورزش هایی مانند پیاده روی و شنا، توصیه می شود.
- ورزش های سنگین مانند دویدن بعد تعویض مفصل زانو و یا دوچرخه سواری، باید چند ماهی به تعویق بیفتد.
ورزش هایی برای سلامتی زانوها بعد از عمل تعویض مفصل
اگر زانو درد دارید، انجام چند تمرین ورزشی منظم و تحت نظر فیزیوتراپی میتواند به بهبود عملکرد زانو و کاهش درد کمک کند. ورزش بعد از تعویض مفصل زانو به افزایش دامنه حرکتی، تقویت عضلات اطراف زانو و لگن و کاهش درد کمک میکند. ورزش بعد از تعویض مفصل زانو مهمترین راهکار برای حفظ قدرت و تحرک زانو است. تمرینات سادهای که میتوان در خانه انجام داد، به حرکت صحیح زانو و تقویت عضلات کمک میکند. بعد از جراحی یا آسیب زانو، فیزیوتراپیست تمریناتی مشابه با تمرینات خانگی ارائه میدهد تا بیمار به تدریج توانایی انجام فعالیتهای روزمره و بازگشت به زندگی طبیعی خود را بازیابد:
1- حرکت چهار سر ران
یک راهکار ساده برای کار بر روی عضلات چهار سر ران و حمایت بیشتر از مفصل زانو، انجام این حرکت است :
- به پشت دراز بکشید و زانوهای خود را صاف کنید.
- با فشرده کردن زانوها به کف زمین، عضلات بالای ران را منقبض کنید. می توانید برای راحتی بیشتر یک حوله کوچک رول شده یا وسیله ای مشابه در زیر زانوها قرار دهید تا زانوها را به آن فشار دهید.
- برای 5 ثانیه در این وضعیت باقی بمانید و سپس استراحت کنید.
- این حرکت را برای 10 بار تکرار کنید.
2- حرکت سرسره پاشنه
برای اینکه زانوها در حالت خمیده و صاف قرار گیرند، می توانید این حرکت را انجام دهید. این حرکت به خم شدن کامل و صاف شدن کامل زانوها کمک می کند. برای انجام این حرکت به صورت زیر عمل کنید :
- همان طور که به پشت دراز کشیده اید و زانوها در وضعیت صاف قرار دارند، زانوهای خود را تا جای ممکن جمع کنید ولی کف پای خود را از روی زمین بلند نکنید.
- به زانوها اجازه دهید که تا جای ممکن خم شوند و برای دو تا سه ثانیه در این وضعیت باقی بمانید. سپس به وضعیت شروع بازگردید.
- این حرکت را برای 10 بار تکرار کنید.
این حرکت ورزشی به رفع محدودیت حرکتی که ناشی از آرتروز زانو است، کمک می کند.
3- حرکت چهارسر ران کوتاه
این حرکت ورزشی راهی ایمنی برای بهبود قدرت عضلات چهارسر ران است. این حرکت ورزشی معمولاً بعد از جراحی های زانو پیشنهاد می شود :
- به پشت دراز بکشید.
- حوله کوچک رول شده، یک بطری استوانه ای یا یک رول دستمال در زیر زانوها قرار دهید.
- عضلات چهارسر ران را هنگام صاف کردن زانوها، منقبض کنید. در حالی که زانوها بر روی حوله قرار گرفته است، پاشنه پا ها را بلند کنید.
- زانوها را تماماً صاف کنید و فشرده کنید تا تماماً صاف و مستقیم نگاه دارید.
- در این وضعیت برای 3 ثانیه قرار گیرید و سپس به آرامی عضلات را شل کنید.
- این حرکت را برای 10 تکرار انجام دهید.
سعی کنید این حرکت را آهسته و با ثبات انجام دهید و زمانی که احساس درد کردید، حرکت را متوقف کنید.
4- حرکت بلند کردن پای صاف
یک راه عالی برای کار کردن بر روی عضله زانو و لگن به صورت همزمان، بلند کردن پا در وضعیت کاملاً صاف است. این حرکت ورزشی می تواند برای پیشگیری از مشکلات زانو یا به عنوان قسمتی از برنامه بازتوانی بعد از جراحی زانو یا آسیب به زانو انجام گیرد.
- در وضعیت خوابیده، یکی از زانوها را خم و زانوی دیگر را راست کنید.
- عضلات پا را در قسمت بالایی ران ها و در وضعیت مستقیم پاها، منقبض کنید.
- در حالی که زانوها را مستقیم نگاه داشته اید، پاها را حدوداً 30 سانتی متر بلند کنید.
- در این وضعیت برای 2 تا 3 ثانیه باقی بمانید و سپس به آرامی پاها را پایین بیاورید.
- این حرکت را ده تا پانزده بار تکرار کنید.
با بستن یک کش به دور ران ها یا قوزک پا، می توانید این حرکت ورزشی را سخت تر و چالش برانگیز تر کنید. همچنین می توانید حرکت پای صاف را هنگامی که به پهلو یا روی شکم دراز کشیده اید هم انجام دهید. به این ترتیب عضلات پشت و باسن و همسترینگ تقویت می شوند.
همچنین بعد از جراحی تعویض مفصل زانو، فرد قادر به انجام کارهای روزانه خود خواهد بود. تنها ممکن است انجام برخی حرکات با محدودیت هایی همراه باشد، مانند آن دسته از فعالیت هایی که فشار بیشتری به ناحیه زانو وارد می کنند.
تکنیک های کنترل و کاهش درد بعد تعویض مفصل زانو
- مصرف داروهای مسکن طبق دستور پزشک
- استفاده از کمپرس سرد و بالا نگه داشتن پا
- انجام تمرینات سبک حرکتی برای جلوگیری از خشکی مفصل
- استراحت کافی و اجتناب از فعالیتهای سنگین در هفتههای اولیه
شروع دوباره راه رفتن بعد تعویض مفصل زانو
راه رفتن از مهمترین مراحل بهبودی است و باید با احتیاط و به تدریج انجام شود. بیماران یک تا دو روز بعد از جراحی با کمک فیزیوتراپیست شروع به راه رفتن میکنند. ابتدا مسافت کوتاه و با استفاده از واکر یا عصا طی میشود و به مرور افزایش مییابد. این حرکت تدریجی به جلوگیری از خشکی مفصل، تقویت عضلات اطراف زانو و بهبود گردش خون کمک میکند. پیادهروی منظم و کنترلشده در هفتههای ابتدایی، از بروز تورم و درد شدید جلوگیری کرده و روند بهبودی را تسریع میکند.
نشانههای هشدار دهنده بعد از تعویض مفصل زانو
در صورتی که هر یک از علائم زیر به طور مداوم ادامه پیدا کند، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید و در اسرع وقت وضعیت را به جراح خود اطلاع دهید تا از احتمال بروز عوارض جدیتر جلوگیری شود. این علائم شامل درد شدید و غیرمعمول، تورم یا قرمزی بیشتر از حد طبیعی، خروج مایع یا چرک از زخم و تب و لرز هستند و نباید نادیده گرفته شوند.
راهکارهایی برای تسریع روند بهبودی بعد از تعویض مفصل زانو
- پیروی دقیق از برنامه فیزیوتراپی و تمرینات روزانه
- تغذیه مناسب و تقویت سیستم ایمنی بدن
- ترک سیگار و کاهش مصرف الکل
- رعایت بهداشت زخم و استفاده صحیح از وسایل کمکی
- پیگیری منظم وضعیت زانو و مراجعه به پزشک در صورت بروز هر علامت غیرعادی
- پرهیز از بالا و پایین رفتن از پله تا مدتی بعد از تعویض مفصل زانو
و در نهایت توجه داشته باشید…
به خاطر داشته باشید که زانوهای سالم به معنای توانایی در حرکت دادن مفصل زانو ها به راحتی و بدون درد است. با کار کردن بر روی زانوها و تقویت زانوها، توانایی حرکتی زانوها را به حداکثر می رسانید و از آسیب به زانوها پیشگیری می کنید. در انتها می توانید سوالات خود را از دکتر کاوه قرنی زاده جراح و متخصص ارتو.پدی و فلوشیپ تعویض مفصل در بخش نظرات سایت بپرسید.
سلام و عرض ادب خدمت شما ببخشید من سال گذشته عمل تعویض مفصل زانو داشتم متاسفانه هفته گذشته به شدت زمین خوردم و حرکت زانوم با خشکی شدیدی و صدا مواجهه شده تورم مختصری هم دارم لطفاً راهنمایی بفرمایید
با سلام
برای معاینه به پزشک معالج خود مراجعه کنید.