خار زانو که با نام استئوفیت نیز شناخته میشود به زائدههای استخوانی غیرطبیعی گفته میشود که در اطراف زانو ایجاد میشود. خار زانو در اغلب موارد خوشخیم است اما میتواند عوارض جدی مانند درد شدید ایجاد کند و بر کیفیت زندگی بیماران تاثیر منفی دارد به همین دلیل تشخیص و درمان آن اهمیت دارد که در این مقاله از سایت دکتر کاوه قرنی زاده برای آگاهی بیشتر شما درباره علل شایع ایجاد و روند تشخیص این عارضه صحبت خواهیم کرد.
منظور از استئوفیت یا خار زانو چیست؟
استئوفیت یا خار زانو به زائدههای استخوانی گفته میشود که در زانو ایجاد میشود. این زائدهها ممکن است در سطح تمام استخوانهای بدن ایجاد شود اما عمدتا در قسمتهایی که تاندون و رباط به استخوان اتصال پیدا میکنند، به خصوص در سطح اتصالات بزرگ که از وزن بدن حمایت میکنند از جمله در باسن، ستون فقرات، مچ پا و یا زانو به وجود میآیند.
علل شایع ایجاد خار استخوان زانو
مهمترین علت ایجاد خار استخوان زانو، تخریب غضروف و یا عدم تعادل زانو به دلیل کشش بیش از حد و یا آسیب رباطهای زانو است. غضروف زانو ممکن است به دلیل آرتروز، آسیب های زانو، ساییدگی و یا به دلیل پارگی طبیعی بر اثر افزایش سن تخریب شود و از بین برود و استخوانهای زانو به یکدیگر ساییده شوند. پس از از بین رفتن غضروف زانو، هر مرتبه که زانو تحت فشار قرار گیرد تحریک و ملتهب میشوند، در نتیجه برای حفاظت از مفصل زانو، سلولهای استخوانی دچار رشد غیرطبیعی میشوند که به آن خار زانو گفته میشود. شایعترین دلایلی که موجب خار استخوان زانو میشود عبارتند از:
- آرتروز زانو
- استفاده بیش از حد از زانو حتی در فعالیتهای روزمره مانند پیادهروی، نشستن، ایستادن و یا چرخیدن یهویی
- آسیب به رباط، آسیب مینیسک در ورزشکاران و کیست مینیسک زانو
- سبک زندگی ناسالم
- عوامل ژنتیکی
علائم تشکیل خار زانو یا استئوفیت
- اگر هنگام حرکت زانو میزان درد شدیدی را تجربه می کنید
- اگر التهاب زانو باعث کاهش تحرک مفصل زانو شده است
- اگر هنگام دست کشیدن روی زانو اجزاء استخوانی قابل لمس باشد
- احساس بیحسی و ضعف در ناحیه زانو که علت آن میتواند پارگی تاندون زانو، آسیب عضلات و اعصاب در اثر خار زانو باشد.
روند تشخیص استخوان اضافه در زانو
- ارزیابی پروندهی پزشکی و بیماریهایی مانند پوکی استخوان، آرتروز زانو و مواردی از این قبیل
- معاینهی فیزیکی جهت بررسی شدت درد، التهاب و دامنهی حرکتی زانو
- تصاویر اشعه ایکس، سی تی اسکن و ام آر آی برای تایید تشخیص، بررسی اندازهی استخوان اضافه زانو و محل قرار گرفتن آن
روشهای درمان خار زانو
روشهای درمان مختلفی برای خار استخوان زانو وجود دارد. اغلب درمانها غیر تهاجمی است و روی کنترل علائم و پیشگیری از بدتر شدن بیماری تمرکز دارند. در صورتی که درمانهای ابتدایی موثر واقع نشوند و یا علائم بیماری شدید باشد گزینههای تهاجمی مانند جراحی زانو توصیه میشود. روشهای درمان متداول خار استخوانی عبارتند از:
- مصرف داروهای مسکن مانند استامینوفن برای کاهش میزان درد
- داشتن استراحت کافی جهت کاهش تورم و کاهش میزان فشار روی زانو
- تزریق کورتیکواستروئیدها جهت کاهش درد و التهاب زانو
- فیزیوتراپی جهت کاهش سفتی و خشکی زانو و همچنین تقویت عضلات و رباطهای اطراف زانو
- جراحی برداشتن خار استخوان زانو و یا جراحی تعویض مفصل زانو که با توجه به شرایط بیمار توصیه میشود
عوارض عدم درمان خار استخوان در زانو
- کاهش دامنه حرکتی زانو
- سفت شدن زانو و کاهش دامنهی حرکتی زانو
- آسیب به بافتهای اطراف مانند عضلات، رباطها، رگهای خونی و اعصاب
- در مواردی که خار زانو بزرگ باشد و درمان به موقع صورت نگیرد میتواند روی ظاهر زانو نیز تاثیر بگذارد.
*~ سوالات متداول درباره خار زانو ~*
افرادی که مبتلا به استئوآرتریت و یا سایر مشکلات دژنراتیو زانو هستند، افرادی که به دلیل جراحت و صدمه دچار آسیب در غضروف و رباطهای زانو شدهاند، همچنین بیماران مبتلا به پوکی استخوان و یا افرادی که دچار بیماریهایی مانند آرتریت روماتوئید هستند بیشتر در معرض ابتلا به خار زانو هستند.
با اینکه پیشگیری از بیماری هایی مانند آرتروز زانو که دلیل اصلی ایجاد خار زانو است مشکل است اما مصرف مواد مغذی شامل ویتامین D، منیزیم، ویتامین C و کلسیم، کنترل وزن، پوشیدن کفش مناسب و گرم کردن درست قبل از ورش تاثیر بسزایی در پیشگیری از ابتلا به آن دارد.
داشتن استراحت کافی، استفاده مداوم از کمپرس یخ، بستن زانو با باند کشی، قرار دادن یک یا چند بالش اضافی زیر پا هنگام استراحت و خواب و ثابت نگه داشتن وزن بدن در کنار درمان های پزشکی تخصصی به کاهش میزان تورم و درد کمک میکند.