پارگی رباط زانو یکی از آسیبهای شایع مفصلی است که اغلب بر اثر حرکات ناگهانی، ضربه مستقیم یا فعالیتهای ورزشی سنگین ایجاد میشود. این آسیب با درد، تورم و کاهش توانایی حرکت زانو همراه است. شدت پارگی و نوع رباط آسیب دیده، تعیین کننده روش درمان خواهد بود که در این مقاله به توضیحات جامع خواهیم پرداخت.
علائم پارگی رباط زانو
- یکی از اولین علائم پارگی رباط زانو، درد شدید در ناحیه زانو است. این درد بلافاصله پس از آسیب یا در طول فعالیت های فیزیکی شدید ایجاد میشود.
- تورم و قابل توجه در زانو یکی دیگر از علائم رایج است. این تورم در عرض چند ساعت پس از آسیب ظاهر میشود و نشان دهنده خونریزی داخلی یا التهاب در ناحیه رباط است.
- فرد احساس میکند که زانوی خود را به طور طبیعی نمیتواند حرکت دهد و این به دلیل آسیب به رباط است. در برخی موارد، بیمار حتی قادر به خم یا راست کردن زانو نخواهد بود.
- در برخی از موارد پارگی رباط، فرد صدای مختلفی را هنگام وقوع آسیب یا حرکت دادن زانو میشنود.
- یکی از علائم مشخص پارگی رباط زانو، احساس بیثباتی در زانو است.
- کبودی در ناحیه زانو به دلیل خونریزی داخلی پس از چند روز از وقوع آسیب بروز میکند.
- لمس ناحیه آسیب دیده درد شدیدی ایجاد میکند، مخصوصا در نواحی که رباط آسیب دیده است.
- فرد نمیتواند زانوی خود را به طور کامل خم یا راست کند و این محدودیت در حرکت به دلیل پارگی رباط است.
علل شایع پارگی رباط زانو در ورزش و روزمرگی
ورزش هایی که شامل حرکات ناگهانی و تغییر جهت سریع هستند مانند فوتبال، بسکتبال و هندبال، فشار زیادی به رباطها وارد میکنند. این حرکات به خصوص زمانی که فرد پای خود را ثابت نگه میدارد و بدنش به طور ناگهانی تغییر جهت میدهد، باعث پارگی رباط میشود.
همچنین، ورزش هایی مانند والیبال و بسکتبال که شامل پریدن و فرود آمدن از ارتفاع هستند، به رباط های زانو فشار زیادی وارد میکنند. فرود نادرست، مانند فرود روی یک پا یا فرود از ارتفاع زیاد، باعث آسیب به رباط ها، به خصوص رباط صلیبی قدامی میشود.
در ورزش های تماسی مانند فوتبال و راگبی، ضربات مستقیم به زانو باعث آسیب به رباط ها میشود. در برخی ورزش های دیگر از جمله دویدن طولانی مدت یا کوهنوردی نیز فشار طولانی مدت روی زانو و رباط ها باعث آسیب دیدگی رباط ها و پارگی آن ها میشود.
✍️ بیشتر بخوانید: ورزش هایی برای بهبود سلامت زانوها
عدم گرم کردن کافی قبل از ورزش باعث آسیب به عضلات و رباط های زانو میشود. رباط ها و عضلات سرد و آماده نشده در برابر فشار و حرکت های ناگهانی آسیب پذیرتر هستند. در فعالیت های روزمره، لغزش روی سطوح لغزنده مانند یخ، آب یا زمین خیس باعث افتادن و آسیب به زانو میشود که احتمال بروز پارگی رباط وجود دارد.
انجام حرکت های نادرست یا فشار زیاد به زانو هنگام بالا رفتن از پله ها، خم شدن بیش از حد یا حرکات غیرطبیعی به رباط ها آسیب میرساند. استفاده از کفشهایی که پشتیبانی مناسبی برای زانو ندارند، فشار اضافی به مفصل زانو وارد میکند. این امر به ویژه در افرادی که مدت زمان زیادی را روی پا ایستاده اند یا فعالیت هایی مانند پیاده روی زیاد انجام میدهند، شایع است.
درجات مختلف آسیب و پارگی رباط زانو
آسیب و پارگی رباط زانو به سه درجه تقسیم میشود که بسته به شدت آسیب، علائم و نیاز به درمان متفاوت هستند. هر یک از این موارد نیازمند بررسی و معاینات و اقدامات لازم توسط بهترین متخصص ارتوپدی خواهند بود و نباید نادیده گرفته شوند؛
درجه 1 : آسیب خفیف یا کشیدگی
در این حالت، رباط زانو دچار کشیدگی جزئی میشود و هیچ پارگی واقعی در آن وجود ندارد. این آسیب باعث درد خفیف و کمی تورم شده، اما ثبات زانو حفظ میشود. درمان شامل استراحت، استفاده از کمپرس یخ، بانداژ و فیزیوتراپی است.
درجه 2 : پارگی جزئی
در این حالت، بخشی از الیاف رباط دچار پارگی شده، که منجر به کاهش ثبات زانو و افزایش درد و تورم میشود. معمولا برای این آسیب نیاز به درمان هایی مانند استفاده از بریس یا گچ و در برخی موارد جراحی جزئی برای ترمیم رباط ضروری میباشد.
درجه 3 : پارگی کامل
در پارگی کامل رباط، تمام الیاف رباط پاره میشود و زانو به طور قابل توجهی ناپایدار خواهد بود. این نوع آسیب با درد شدید، تورم زیاد و ناتوانی در انجام حرکات عادی همراه است. درمان این آسیب اغلب به جراحی برای ترمیم یا بازسازی رباط نیاز دارد و معمولا بعد از عمل، دورههای طولانی فیزیوتراپی برای بازگشت به عملکرد عادی لازم است.
تست تشخیص پارگی رباط زانو
تست تشخیص پارگی رباط زانو در منزل شامل تست لاچمن است که برای ارزیابی حرکت و ثبات زانو طراحی شده اند. برای انجام تست لاچمن، در حالی که فرد روی پشت دراز کشیده و زانو را در حالت کمی خم کرده است، فرد دیگری کششی به سمت جلو در ناحیه ساق پا وارد میکند تا حرکت غیرطبیعی در رباط جلویی زانو مشاهده شود.
در عین حال، تست های خانگی تنها به عنوان ارزیابی اولیه مورد استفاده قرار میگیرند و برای تشخیص قطعی و بررسی دقیق، مراجعه به بهترین جراح ارتوپد ضروری است. تشخیص پارگی رباط زانو با ترکیبی از معاینات بالینی و تصویربرداری انجام میشود.
برای تایید تشخیص و بررسی شدت آسیب، معمولا از تصویربرداری به ویژه ام آر آی استفاده میشود که پارگی رباط ها و سایر آسیب ها را به طور دقیق نشان میدهد. در برخی موارد، آرتروسکوپی زانو نیز برای بررسی وضعیت داخلی زانو و تعیین روش درمانی مناسب مورد نیاز است.
عکس ام ار ای پارگی رباط زانو
تفاوت پارگی و کشیدگی رباط زانو
کشیدگی رباط به معنی کشیدگی یا آسیب جزئی به الیاف رباط است، بدون اینکه پارگی واقعی در بافت رباط ایجاد شود. کشیدگی حتما باعث درد خفیف، تورم جزئی و محدودیت حرکت میشود، اما رباط هنوز به طور کامل سالم است و ثبات زانو حفظ میشود. این نوع آسیب در درجات پایین اتفاق میافتد و در مدت زمان کوتاهی با انجام اقدامات لازم نیز درمان میشود.
در پارگی رباط، بخشی از یا تمامی الیاف رباط پاره میشود. پارگی کامل معمولا باعث ناپایداری شدید زانو، درد شدید، تورم قابل توجه و عدم توانایی در حرکت صحیح زانو میشود. این نوع آسیب در درجات بالاتر قرار دارد و نیاز به جراحی و درمان های طولانی مانند فیزیوتراپی خواهد داشت.
روش های درمان پارگی رباط زانو
همانطور که گفته شد، درمان پارگی رباط زانو بستگی به شدت آسیب و نوع پارگی دارد. در مواردی که پارگی جزئی باشد یا در مرحله درجه 1 یا 2 قرار داشته باشد، درمان غیرجراحی مؤثر است، در حالی که پارگی های شدید درجه 3 حتما نیاز به جراحی دارند.
↲ روش های درمان غیر جراحی برای آسیبهای درجه 1 و 2
- استراحت مهم ترین قدم در درمان آسیب های جزئی است. باید از فعالیت هایی که فشار زیادی به زانو وارد میکنند، مثل دویدن یا پریدن خودداری کنید. هنگام استراحت، پا را بالاتر از سطح بدن قرار دهید تا خونرسانی به ناحیه آسیب دیده کاهش یافته و تورم کم شود.
- برای کاهش تورم و درد، به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه چند بار در روز از کمپرس یخ استفاده کنید. این کار باعث کاهش التهاب و تسکین درد میشود.
- برای حفظ ثبات زانو و کاهش حرکت های اضافی، استفاده از زانوبند مناسب کمک کننده است.
- داروهایی مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن برای کاهش درد و التهاب مفید هستند.
- تمرینات فیزیوتراپی به تقویت عضلات اطراف زانو و بهبود انعطاف پذیری کمک میکند و بازگشت به فعالیت های عادی را تسریع میکند.
↲ روش های درمان جراحی برای آسیب های شدید یا پارگی کامل
در صورت پارگی کامل یا آسیب شدید به رباط به ویژه اگر زانو ناپایدار شده باشد، جراحی بازسازی رباط صلیبی ACL ضروری است. این روش شامل استفاده از گرافت های برداشته شده از خود بدن فرد مثل تاندون دیگر یا از اهداکنندگان برای جایگزینی رباط آسیب دیده است. پس از جراحی، دوره طولانی فیزیوتراپی برای بازسازی قدرت و انعطاف پذیری الزامی است.
الزامات و محدودیت های بعد از پارگی رباط زانو
بعد از پارگی رباط زانو، برای پیشگیری از بدتر شدن آسیب و تسریع ترمیم و بهبودی، رعایت برخی الزامات و محدودیتها ضروری است. این موارد بستگی به شدت آسیب و نوع درمان غیر جراحی یا جراحی دارند. در ادامه الزامات و محدودیتهای بعد از پارگی رباط زانو آورده شده است:
- استراحت و عدم انجام فعالیت های سنگین
- استفاده از کمپرس یخ هر چند ساعت یک بار
- نگه داشتن زانو بالاتر از سطح بدن
- استفاده از بریس یا زانوبند برای جلوگیری از حرکت های ناگهانی زانو
- شروع فیزیوتراپی به محض کاهش درد و التهاب
- استفاده به موقع از داروهای تجویزی
- عدم نشستن یا ایستادن طولانی
- عدم انجام هرگونه فعالیت بدنی شدید از جمله؛ دویدن و پریدن و ورزش کردن
*~ سوالات متداول درباره پارگی رباط زانو ~*
از آنجایی که رباط ها به دلیل ویژگی های خاص خود توانایی ترمیم کامل ندارند، پارگی رباط زانو اصلا به طور خود به خود درمان نمیشود. در صورت پارگی، درمان مناسب پزشکی ضروری است تا از مشکلاتی مانند بی ثباتی، درد مداوم و اختلال در عملکرد زانو جلوگیری شود.
مدت زمان بهبودی بستگی به شدت آسیب و نوع درمان دارد، در صورت جراحی، معمولا ۶ تا ۹ ماه طول میکشد تا بیمار به طور کامل به فعالیت های عادی خود بازگردد.