آرتروز زانو عارضه ای رایج ولی دردناک

آرتروز زانو یک بیماری مزمن و التهابی است که به طور عمده بر مفصل زانو تاثیر گذاشته و باعث آسیب و تخریب تدریجی آن می‌شود. این بیماری اغلب به صورت تدریجی در افراد مسن‌تر بروز می‌کند، اما احتمال ابتلا در سنین جوانی هم وجود دارد. آرتروز زانو می‌تواند از دلایل عمده درد، سفتی و محدودیت حرکت در زانو باشد و به طور قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. در ادامه درباره علائم، راه‌های پیشگیری و روش‌های درمانی آرتروز زانو بیشتر صحبت خواهیم کرد.

منظور از آرتروز زانو چیست؟

همانطور که اشاره شد، آرتروز به معنای التهاب مفاصل است و درد، تورم و سفتی از جمله علائم و نشانه‌های شایع آن است.. هر مفصلی از بدن می‌تواند درگیر آرتروز شود، به خصوص مفصل زانو که جزو تحرک‌ترین مفاصل بدن است.
زانو، بزرگترین و از سطحی‌ترین مفاصل بدن است. استخوان‌های این ناحیه با غضروف مفصلی پوشیده شده‌ و توسط مایع سینوویال احاطه می‌شوند که امکان حرکت نسبتا آزادتری برای استخوان‌ها فراهم کنند و مانع از اصطکاک و سایش استخوان‌ها بر روی هم شوند.
آرتروز زانو می‌تواند مانع از انجام بسیاری از حرکات ساده، حتی راه رفتن و یا بالا و پایین رفتن از پله‌ها شود. استئوآرتریت (ساییدگی مفاصل) یکی از شایع ترین انواع آرتروز است و عمدتا در افراد بالای 50 سال دیده می‌شود، اما می تواند افراد جوان تر را نیز درگیر کند. در چنین وضعیتی، غضروف‌های موجود در مفصل زانو به تدریج ساییده شده و فضای محافظ میان استخوان‌ها کاهش می‌یابد. این حالت در نهایت منجر به بروز درد و احساس ناراحتی در بیمار خواهد شد.

علائم آرتروز زانو

• تورم و التهاب در مفصل زانو
• خشک و سفت شدن زانو
• درد و تورم صبحگاهی
• تشدید درد به هنگام انجام فعالیت‌های شدید
• درد به هنگام خم کردن زانو
• شنیده شدن صدای خرد شدن یا تق تق زانو
• آب آوردن زانو
• مشاهده قرمزی در زانو
• احساس درد عمیق درپشت زانو
• خم شدن و تغییر شکل زانو
• ضعف عضلات و به اصطلاح شل شدگی غضروف زانو

درمان آرتروز زانو

درمان غیر جراحی

+جهت تسکین درد، با روش درمان غیر جراحی بهتر است از انجام فعالیت‌هایی که موجب تشدید فشار به زانو می‌شود، تا حد امکان خودداری کنید.
+ افرادی که چاق هستند، کاهش وزن به رفع سنگینی و فشار بر روی زانو کمک می کند.
+ فیزیوتراپی بعد از تسکین درد و التهاب، باعث افزایش قوا و توان عضلات ناحیه زانو می‌شود.
+ درمان دارویی؛ نیز به تسکین علائم و درد ناشی از آرتروز زانو کمک می‌کند. داروهای ضد التهابی، مانند ایبوبروفن و استامینوفن، رایج‌ترین داروهای تجویزی برای این مشکل هستند.

درمان جراحی

در صورت عدم بهبودی با روش‌های گفته شده، جراحی انجام می‌شود. انواع جراحی‌های درمان آرتروز زانو عبارت‌اند از:
🔖آرتروسکوپی: این شیوه درمانی به تشخیص و درمان مشکلات مفصلی، به خصوص مفصل زانو، کمک می‌کند.
🔖گرافت (پیوند) غضروف: این شیوه درمانی که عمدتا برای افراد جوان مورد استفاده قرار می‌گیرد، به این صورت است که بافت غضروفی سالم از سایر قسمت‌های زانو، جایگزین بافت آرتروزی می‌شود.
🔖استئوتومی: در این روش، هر دو قسمت ساق یا ران ، برش داده شده و با تغییر زاویه اقدام با اصلاح راستای اندام می‌شود تا از میزان درد کاسته شود. استئوتومی در مراحل اولیه آسیب پیشنهاد می‌شود. از آن جایی که بعد از جراحی، فشار و سنگینی بدن از بخشی از زانو که دچار آرتروز شده برداشته می‌شود،درد کاهش یافته و عملکرد زانو بهتر می‌شود.

تعویض مفصل زانو

در صورتی که زانو آسیب جدی ببیند و یا دچار آرتروز زانو شدید شود، امکان انجام فعالیت‌های ساده حتی راه رفتن نیز برای فرد دشوار خواهد شد. علاوه بر این، فرد به هنگام نشستن و یا دراز کشیدن، درد شدیدی را حس خواهد کرد.
در صورتی که درمان های دارویی و یا فیزیوتراپی، کمکی به بهبود درد و آرتروز زانو نکند، روش جراحی تعویض مفصل زانو از سوی پزشک متخصص ارتوپدی تجویز خواهد شد. این شیوه جراحی به تسکین درد، رفع بدفرمی‌های زانو و بازگشت توانایی و استقامت این ناحیه بعد از آسیب و آرتروز زانو کمک می‌کند.

تعویض مفصل زانو چه زمانی نیاز می شود؟

روند جراحی تعویض مفصل زانو

این جراحی در حدود یک تا دو ساعت طول می‌کشد. جراح، ابتدا غضروف و استخوان آسیب دیده را بر می‌دارد، سپس پروتز را در جای آن قرار می‌دهد تا عملکرد زانو به حالت اولیه خود برگردد.

فیزیوتراپی، یکی از اقدامات مهم بعد از جراحی است. فیزیوتراپ، ورزش و تمرینات خاصی را جهت تقویت قوا و توان عضلات این ناحیه ارائه می دهد. انجام ورزش و تمرینات بدنی، به خصوص هفته‌های اول بعد از جراحی، بسیار مهم است. بیمار بایستی بعد از گذشت 3 تا 6 هفته از جراحی، قادر به انجام فعالیت‌های عادی باشد. برنامه فعالیت‌ها باید به این صورت باشد که فرد ابتدا شروع به راه رفتن در خانه و سپس بیرون از خانه کند، بعد از آن وارد مرحله تلاش برای انجامبشین‌ و پاشو و بالا و پایین رفتن از پله خواهد شد.

عوامل تاثیرگذار بر بروز آرتروز زانو

•  افزایش سن
•  جنسیت؛ درواقع ابتلا به عارضه آرتروز زانو در میان زنان شایع تر است
•  تصادف رانندگی و حوادث ورزشی که منجر به آسیب مفصل زانو شده است
•  چاقی مفرط؛ که البته این عامل در پیدایش آرتروز زانو در میان مردان درمقایسه با زنان شایع تر است
•  عوامل ژنتیکی
•  پایین بودن تراکم استخوان
•  افرادی که پای ضربدری و پرانتزی دارند؛ مستعد ابتلا به عارضه آرتروز زانو هستند
•  بیماری‌های مفصلی مختلف
•  افراد با نشانه‌های نرمی کشکک زانو
•  آسیب عناصر مفصل زانو
•  نشستن طولانی و مداوم روی صندلی
•  دو زانو و چهار زانو نشستن زیاد
•  استفاده از توالت ایرانی
•  استفاده مکرر از پله که به مفصل زانو آسیب وارد می‌کند
•  ضعف زانو و در نتیجه شلی رباط زانو
•  اختلال منیسک دیسکی شکل

شاخص ترین روش های درمان آرتروز زانو

•  استفاده از کمپرس گرم و سرد به منظور کاهش درد ناشی از آرتروز زانو
•  کاهش وزن
•  استفاده از طب سوزنی
•  ماساژ درمانی
• تزریق ژل
•  استفاده از اورتزها به منظور سهولت در حرکت
•  تمرینات ورزشی از جمله یوگا
•  آب درمانی
• تزریق PRP
•  افزایش مصرف امگا 3
•  استراحت
•  لیزر درمانی
• تمرینات فیزیوتراپی
•  قرص های مسکن درجهت تسکین درد
•  جراحی
•  پیروی از یک رژیم غذایی خاص از جمله افزایش مصرف ماهی، سبزیجات، میوه، غلات
•  افزایش مصرف مایعات و در مقابل کاهش مصرف غذاهای پرچرب
•  مگنت تراپی